- 1404/09/22 - 10:27
- زمان مطالعه : 2 دقیقه
- https://hthv.hums.ac.ir/ZQre
نان سالم؛ پایه تغذیه سالم و عامل پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر
نان بهعنوان یکی از اصلیترین اجزای سفره ایرانیان، نقش مهمی در تأمین انرژی و مواد مغذی روزانه دارد؛ اما تغییر در شیوههای تولید آرد و پخت نان، ارزش تغذیهای آن را کاهش داده و لزوم توجه به مصرف نان سالم و کامل را بیش از پیش نمایان کرده است.
نان بخش جداییناپذیر الگوی غذایی ایرانیان است و سهم قابلتوجهی در تأمین انرژی، پروتئین و ریزمغذیهای مورد نیاز بدن دارد. با این حال، سبوسگیری بیش از حد آرد، تخمیر ناکافی خمیر و روشهای نامناسب پخت و نگهداری نان، موجب کاهش ارزش تغذیهای آن و افزایش خطر بروز بیماریهایی نظیر چاقی، دیابت و بیماریهای قلبی ـ عروقی شده است. همچنین این عوامل به افزایش دورریز نان منجر شده که از نظر اقتصادی و تغذیهای نگرانکننده است.نانهای سنتی ایرانی شامل لواش، تافتون، سنگک و بربری هستند که کیفیت تغذیهای آنها به میزان سبوس آرد، مدت زمان تخمیر و شیوه پخت وابسته است. نان لواش به دلیل نازکبودن، در صورت تخمیر و پخت مناسب میتواند گزینه سالمتری باشد، اما در حال حاضر اغلب با آرد دارای ۱۵ درصد سبوسگیری و زمان تخمیر کوتاه تولید میشود. نان تافتون با قابلیت استفاده از آرد کامل و زمان پخت طولانیتر، ارزش تغذیهای بالاتر و هضم آسانتری دارد، هرچند معمولاً با آرد ۱۲ تا ۱۸ درصد سبوسگیری پخته میشود. نان سنگک به دلیل پخت روی ریگ، بافتی مغزپخت و خوشهضم دارد، اما اغلب با آرد ۱۵ درصد سبوسگیری تهیه میشود. نان بربری نیز عمدتاً با آرد سفید و استفاده از رومال پخته میشود که بیشتر جنبه ظاهری دارد تا ارزش تغذیهای.کارشناسان تغذیه، نان کامل را بهترین گزینه برای ارتقای سلامت میدانند؛ چرا که سرشار از فیبر، ویتامینهای گروه B و مواد معدنی بوده و نقش مؤثری در کنترل قند خون، کاهش چاقی و بهبود عملکرد دستگاه گوارش دارد. نانهای سبوسدار نیز در صورتی مفید هستند که سبوس آنها در فرآیند آردسازی و تخمیر بهدرستی فرآوری شده باشد. افزودن دستی سبوس به نان اقدامی ناسالم تلقی میشود، زیرا فیتات موجود در سبوس تخمیرنشده مانع جذب آهن، کلسیم و روی در بدن میشود.یکی از نگرانیهای مطرح در خصوص نانهای سنتی، تشکیل مادهای به نام آکریلآمید در اثر حرارت بالا و سوختگی نان است که احتمال سرطانزایی دارد. میزان این ماده در نان سنگک نسبتاً بالاتر گزارش شده، اما مصرف نان کامل بهتنهایی موجب افزایش آکریلآمید نمیشود و عامل اصلی، دما، زمان پخت و میزان برشتگی نان است. کنترل دمای تنور، پرهیز از برشتهشدن بیش از حد نان و اجتناب از مصرف بخشهای سوخته، نقش مهمی در کاهش دریافت آکریلآمید دارد.متخصصان توصیه میکنند برای انتخاب نان سالم، نانهای کامل و تیرهرنگ طبیعی انتخاب شود، به زمان تخمیر توجه گردد و از مصرف نانهایی که سبوس بهصورت دستی به آنها افزوده شده است، پرهیز شود.نان سالم، یکی از سادهترین و در عین حال مؤثرترین راهکارها برای پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر در جامعه محسوب میشود و اصلاح شیوههای تولید، انتخاب و مصرف آن میتواند به ارتقای سلامت عمومی، کاهش هزینههای درمانی و جلوگیری از اتلاف نان منجر شود.
نظر دهید